سال 1405
برای مشاهده شیوه نامه رعایت نکات اخلاقی در سونوگرافی واژینال و رضایت نامه و برائت نامه جهت واژينال ترانس سونوگرافي فایل پیوست را ملاحظه بفرمایید
--
دستورالعمل انجمن رادیولوژی ایران در سونوگرافی تخصصی روده
پیش نویس قرارداد همکاری رادیولوژیستها با مراکز و موسسات تصویربرداری موارد قانونی برای جلوگیری از اختلاف لحاظ شده است و این پیش نویس میتوانند بر اساس شرایط طرفین تغییراتی اعمال شود . حفظ حقوق طرفین مد نظر است . و مهم
رئیس انجمن رادیولوژی در نشست خبری روز جهانی رادیولوژی، از تأثیر نرخ ارز بر تأمین تجهیزات، عقب‌ماندگی ۱۰ ماهه مطالبات بیمه‌ای، کمبود دستگاه‌های تصویربرداری و فعالیت غیرمتخصصان در سونوگرافی هشدار داد.
دکتر صانعی طاهری با اشاره به اینکه انجمن رادیولوژی از قدیمی‌ترین انجمن‌های علمی و پزشکی تحت پوشش وزارت بهداشت است، اظهار کرد: «جامعه رادیولوژی ایران در ۲۲ دانشگاه علوم‌پزشکی کشور به تربیت رزیدنت می‌پردازد. ظرفیت این رشته ۳۰۰ نفر بود که با مصوبه مجلس شورای اسلامی به ۳۵۰ نفر در سال جاری افزایش یافته و قرار است طی دو سال آینده ۱۲ درصد دیگر افزایش یابد.»
وی با تأکید بر لزوم هماهنگی میان توسعه رشته و زیرساخت‌ها هشدار داد: «آیا بازار کار آینده پذیرای این تعداد متخصص خواهد بود؟ نباید سرمایه‌های علمی و جوان کشور را بدون فراهم کردن زیرساخت‌های آموزشی و برنامه اشتغال دچار چالش کنیم.»
به گفته او، هم‌اکنون حدود ۵ هزار رادیولوژیست در کشور فعال‌اند که سهم زنان حدود ۵۰ درصد است و حضور بانوان در هیئت‌های علمی و کرسی‌های استادی چشمگیرتر است. هفت رشته فلوشیپ رادیولوژی، از جمله رادیولوژی مداخله‌ای که نقش حیاتی در درمان و تشخیص سرطان دارد و فلوشیپ رادیولوژی زنان، در هفت دانشگاه کشور تدریس می‌شود.
رئیس انجمن رادیولوژی با اشاره به محبوبیت این رشته در آزمون‌های دستیاری گفت که رادیولوژی همواره جزو نخستین انتخاب‌های رتبه‌های برتر بوده و حفظ این رغبت نیازمند حمایت و ایجاد انگیزه است. او همچنین از برگزاری چهل‌ویکمین کنگره سالانه انجمن رادیولوژی از ۱۲ تا ۱۵ آبان‌ماه در ۱۰ سالن با سخنرانی‌های همزمان و همراه با نمایشگاه تجهیزات پزشکی خبر داد و آن را از نظر کیفیت برگزاری و سطح علمی، نه‌تنها جزو برترین کنگره‌های کشور بلکه در تراز کشورهای پیشرفته توصیف کرد.
تجهیزات؛ وابستگی به ارز و تعارض تعرفه‌ها
رئیس انجمن رادیولوژی با بیان اینکه تأمین و نگهداری تجهیزات به ارز وابسته است، گفت: «تغییرات نرخ ارز برای بخش دولتی و خصوصی مشکل‌آفرین شده است. قیمت یک دستگاه MRI حدود پنج میلیارد تومان بود، اما اکنون قیمت یک قطعه آن به ۱۰ میلیارد تومان رسیده است.» او با اشاره به تعارضات بین‌رشته‌ای توضیح داد که دسترسی به سونوگرافی بیش از رادیولوژی است و تعداد دستگاه‌های رادیولوژی کم است.
صانعی تصریح کرد: «بیمارستان‌های دولتی با تعرفه‌های پایین امکان خرید تجهیزات ارزی را ندارند. وقتی تعرفه متناسب با قیمت واقعی تجهیزات نباشد، سرمایه‌گذاری برای نوسازی و نوآوری از بین می‌رود.»
او بر ضرورت توزیع عادلانه تجهیزات تأکید کرد و گفت برخی مراکز دانشگاهی و آموزشی از نظر تجهیزات پیشرفته وضعیت نامناسب‌تری نسبت به شهرهای مرزی دارند: « در ۱۰ سال اخیر توزیع تجهیزات در مناطق محروم بیشتر از مناطق برخوردار بود. باید سطح‌بندی و اولویت‌بندی مشخصی برای توزیع انجام شود؛ مراکز دانشگاهی که مسئولیت خدمات تخصصی و آموزشی دارند باید متناسب با مأموریت خود تجهیزات مناسب‌تری دریافت کنند. دستگاه باید جایی مستقر شود که هم بیمار و هم پزشک متخصص حضور داشته باشند و مردم خدمات باکیفیت دریافت کنند. این بخشی از عدالت اجتماعی در حوزه سلامت است.»
او همچنین بر ضرورت ایجاد یک سیستم یکپارچه از اساتید دانشگاهی برای گزارش‌دهی، تفسیر تصاویر و ارائه مشاوره‌های تخصصی و نظر دوم تأکید کرد؛ سیستمی که به گفته او در حال حاضر به شکل مطلوب وجود ندارد.
دکتر صلواتی‌پور نیز با اشاره به آمار تجهیزات گفت: «۵۶۰ دستگاه سی‌تی اسکن (۶.۵ به ازای هر میلیون نفر) و ۲۰۶ دستگاه MRI (۲.۴ به ازای هر میلیون نفر) در مراکز وزارت بهداشت داریم. اگرچه آمار دقیقی از مراکز خصوصی نداریم، آمار کلی نشان می‌دهد حدود ۱۱ دستگاه در بخش خصوصی و دولتی به ازای هر میلیون نفر داریم؛ این میزان در اتحادیه اروپا و آمریکای شمالی به ترتیب ۲۶ و ۴۶ دستگاه است.»
او افزود: «هنگام ورود به وزارت بهداشت می‌توانستیم با بودجه موجود ۱۰۰ دستگاه خریداری کنیم، اما اکنون این عدد به زیر ۱۰ رسیده است. سیاست ما از نوسازی به حفظ دستگاه‌های فعلی تغییر کرده است.»
او با اشاره به صف انتظار MRI گفت که در کشورهای پیشرفته این صف چندین ماه است اما در ایران فاصله زمانی بسیار کوتاه است.
صلواتی‌پور با اشاره به گذار از رادیولوژی تشخیصی به رادیولوژی مداخله‌ای افزود: «رادیولوژی به درمان وارد شده و می‌تواند عوارض بیماری را کاهش دهد.»
او تأکید کرد که تجهیزات به‌روز بدون نیروی انسانی ماهر نتیجه مثبتی نخواهد داشت.
مطالبات بیمه‌ای و خروج دستگاه‌ها از چرخه خدمت
صانعی با اشاره به تأخیر حدود ۱۰ ماهه پرداخت مطالبات بیمه‌ای گفت: «تجهیزات تصویربرداری برخی بیمارستان‌های دولتی به دلیل نبود منابع مالی از چرخه خدمت خارج شده‌اند. هنگامی که یک دستگاه خراب می‌شود، مرکز برای تعمیر یا جایگزینی آن به نقدینگی نیاز دارد. بیمارستان شهدای تجریش برای تعمیر یک دستگاه با محدودیت مالی مواجه بود.»
او توضیح داد که حدود ۷۰ درصد هزینه خدمات از طریق بیمه‌ها پوشش داده می‌شود، در حالی که مراکز خدمت را نقدی ارائه می‌دهند و هزینه آن را حدود ۱۰ ماه بعد دریافت می‌کنند؛ اقدامی که به گفته وی نوعی یارانه از سوی مراکز تصویربرداری به مردم است.
صلواتی‌پور نیز تأیید کرد: «تأمین تیوپ برخی دستگاه‌ها نیازمند نقدینگی است و شاید با توجه به حجم خدمات، باید دوبار در سال تعویض شود؛ مشکلات نقدینگی سبب خروج برخی دستگاه‌های دولتی از چرخه خدمت شده است. اگرچه آمار دقیقی از تعطیلی مراکز به دلیل مطالبات بیمه‌ای نداریم، اما موضوعی محتمل است. بیمارستان‌های دولتی پناهگاه مردم کم‌برخوردارند، اما با قیمت‌های فعلی ارز و دستگاه‌هایی که به بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان می‌رسد، امکان جایگزینی وجود ندارد.»
او با اشاره به سیاست پیشین وزارت بهداشت برای استفاده از دستگاه‌های پشتیبان در بیمارستان‌های ارجاعی گفت: «امروز دغدغه اصلی حفظ دستگاه‌های فعلی است.»
وی با تأکید بر اینکه هزینه‌ها دلاری پرداخت می‌شود اما تعرفه‌ها ریالی دریافت می‌شود، گفت: «این عدم تطابق سبب می‌شود مراکز نتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. مردم با مشکلات اقتصادی زیادی مواجه‌اند و وزارت بهداشت با یارانه و حمایت از خدمات درمانی حداقل‌ها را فراهم کرده، اما نمی‌توان با تعرفه‌ای که متناسب با قیمت واقعی دستگاه نیست، انتظار داشت دستگاه در مدت معقول هزینه خود را جبران کند.»
غربالگری؛ حلقه مغفول نظام سلامت
صلواتی‌پور با انتقاد از مغفول ماندن غربالگری در نظام سلامت گفت: «رادیولوژی می‌تواند پیش از بروز بیماری به تشخیص کمک کند؛ مثلاً در سرطان پستان، هنگامی که خود بیمار متوجه بیماری می‌شود هزینه‌های زیادی تحمیل می‌شود، اما با تشخیص پیش از بروز، این هزینه‌ها به شدت کاهش می‌یابد.»
صانعی نیز با اشاره به اینکه تشخیص زودهنگام سرطان پستان می‌تواند به درمان و بهبودی کامل منجر شود، افزود: «نباید اجازه دهیم مادر خانواده که محور و تکیه‌گاه اصلی خانواده است، به دلیل نبود امکانات مناسب و تأخیر در تشخیص آسیب ببیند. تحقق این هدف به هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف نیاز دارد؛ موضوعی که متأسفانه در بسیاری از حوزه‌ها با مشکل مواجه است و نهادها به‌صورت موازی فعالیت می‌کنند، بدون آنکه تحت یک برنامه واحد و هدفمند قرار داشته باشند.»
او انتقاد کرد که خیرین معمولاً در حوزه درمان سرطان و ساخت مراکز پرتودرمانی و شیمی‌درمانی سرمایه‌گذاری می‌کنند که ارزشمند است، اما کمتر در حوزه پیشگیری سرمایه‌گذاری می‌شود: «اگر در پیشگیری و آموزش استفاده از هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری شود، می‌توان با تعداد کمتری از موارد جدید سرطان در سال‌های آینده مواجه شد.»
هوش مصنوعی؛ گسستگی دانشگاه و صنعت
رئیس انجمن رادیولوژی با اشاره به اهمیت هوش مصنوعی گفت: «همه اهمیت هوش مصنوعی در توسعه کشورها را درک می‌کنند، اما با گسستگی میان دانشگاه و صنعت مواجه هستیم. باید پیوند مؤثرتری میان رشته‌های پزشکی و مهندسی ایجاد شود؛ این ارتباط می‌تواند به اشتغال هر دو گروه، به‌ویژه فارغ‌التحصیلان مهندسی، کمک کند. ما نیازهای مشخصی در حوزه سلامت داریم و متخصصان مهندسی میتوانند راهکار ارائه دهند و محصول تولید کنند. محصولی که وارد بازار می‌شود باید نیاز واقعی رادیولوژیست را برطرف کند؛ در غیر این صورت، تولید مقاله به‌تنهایی فایده‌ای ندارد و منابع هدر می‌رود.»
او خواستار تعیین نهاد متولی در وزارت بهداشت، معاونت علمی و فناوری یا نهاد ریاست‌جمهوری برای راهبری این حوزه شد و گفت: «نخستین قدم این متولی باید آموزش باشد؛ چراکه حتی در برنامه آموزشی رشته‌های تخصصی، آموزش‌های لازم در زمینه هوش مصنوعی وجود ندارد و ممکن است بسیاری از پزشکان با ابزارهای ساده این حوزه آشنا نباشند.»
او با اشاره به ظرفیت داده‌های پزشکی کشور تأکید کرد که این مجموعه‌ها باید به‌درستی جمع‌آوری، دسته‌بندی و ساماندهی شوند. صلواتی‌پور نیز هوش مصنوعی را «دستیار» پزشک توصیف کرد که می‌تواند سرعت تشخیص را افزایش دهد.
هشدار درباره فعالیت غیرمتخصصان در سونوگرافی
صانعی با هشدار درباره فعالیت افراد غیرمتخصص در سونوگرافی و تحمیل هزینه اضافی به بیماران گفت: «همان‌طور که معاون درمان وزارت بهداشت و رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی در کنگره تأکید کردند، نمی‌توان با یک دوره آموزشی چندروزه یا یکی‌دوماهه مجوز ورود به کارهای تخصصی و اخذ تعرفه گرفت. تربیت یک متخصص رادیولوژی چهار سال زمان می‌برد تا بتواند برای بیمار تصمیم‌گیری دقیق بالینی انجام دهد.»
او با اشاره به رأی تفسیری دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۹۸ که اخذ تعرفه توسط سایر رشته‌ها در حیطه سونوگرافی را صراحتاً ممنوع اعلام کرده، افزود: «متأسفانه این مصوبه به‌طور کامل اجرا نمی‌شود. ورود دستگاه‌های سونوگرافی دستی دسترسی را آسان کرده و استفاده پزشک از این ابزار برای تصمیم‌گیری بالینی کمک‌کننده است، اما اخذ تعرفه و شارژ بیمار توسط افراد غیررادیولوژیست غیرقانونی است. بسیاری از بیماران ناآگاهانه مبالغی پرداخت می‌کنند و گزارشی ناقص دریافت می‌کنند که حتی مورد تأیید جراح یا پزشک معالج قرار نمی‌گیرد و مجبور می‌شوند دوباره با پرداخت هزینه به رادیولوژیست مراجعه کنند.» ا
و خواستار تشدید نظارت وزارت بهداشت و مشخص شدن مرزهای تخصصی شد تا ضمن صیانت از سلامت مردم، از تحمیل هزینه‌های سنگین و دوباره‌کاری به بیماران جلوگیری شود.
او درباره اختلاف‌نظرهای پزشکی در فرآیند درمان نیز گفت: «اختلاف‌نظر میان پزشکان در حوزه‌های مختلف وجود دارد؛ ممکن است دو جراح مغز و اعصاب درباره بیماری با دیسک کمر نظرات متفاوتی داشته باشند یا در حوزه قلب، پزشک دوم درباره دارو یا روش درمانی نظر متفاوتی بدهد. این اختلاف‌نظرها در حوزه تصویربرداری نیز ممکن است رخ دهد.»
چالش تامین و نگهداری دستگاه‌های رادیولوژی تحت تاثیر افزایش نرخ ارز، دشواری مسیر واردات تجهیزات و قطعات با توجه به تحریم‌ها، نبود همخوانی میان هزینه‌ها و تعرفه‌ها، مغفول ماندن غربالگری در کشور و ...ا ز جمله مباحثی بود که در نشست خبری روز جهانی رادیولوژی درباره آن صحبت شد.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایسنا، دکتر مرتضی صانعی طاهری - رئیس انجمن رادیولوژی در نشست خبری «روز جهانی رادیولوژی» که امروز در وزارت بهداشت برگزار شد، اظهار کرد: انجمن رادیولوژی از قدیمی‌ترین انجمن‌های علمی و پزشکی تحت پوشش وزارت بهداشت است.او ادامه داد: جامعه رادیولوژی ایران نسبت به تربیت رزیدنت‌های رشته رادیولوژی در ۲۲ دانشگاه علوم‌پزشکی کشور اقدام می‌کند. ظرفیت رشته رادیولوژی ۳۰۰ نفر بود که با مصوبه مجلس شورای اسلامی به ۳۵۰ نفر در سال جاری افزایش یافته است. براساس مصوبه مجلس، میزان ظرفیت این رشته باید به میزان ۱۲ درصد طی دو سال آینده افزایش یابد. موضوع مهم در توسعه رشته‌های پزشکی این است که میان توسعه رشته پزشکی و زیرساخت‌ها باید هماهنگی وجود داشته باشد.
رئیس انجمن رادیولوژی با بیان حدود ۵هزار رادیولوژیست در کشور حضور دارند، توضیح داد: سهم زنان جامعه رادیولوژیست‌های کشور حدود ۵۰ درصد است. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد سهم زنان از اساتید دانشگاه‌ها رشته تخصصی رادیولوژی بیشتر است.
صانعی طاهری درباره فلوشیپ رادیولوژی گفت: ۷ رشته فلوشیپ رادیولوژی در هفت دانشگاه علوم‌پزشکی کشور تدریس می‌شود. رشته رادیولوژی در سطح جهان جزو رشته‌های محبوب آزمون‌های پذیرش دستیار پزشکی است.
صانعی درباره تامین تجهیزات پزشکی نیز توضیح داد: وزارت بهداشت برای تامین تجهیزات پزشکی تلاش می‌کند اما برخی تعارضات بین‌رشته‌ای سبب شده که دسترسی به دستگاه‌های سونوگرافی نسبت به دستگاه‌های رادیولوژی در کشور بیشتر باشد. دسترسی به دستگاه‌های سونوگرافی در کشور زیاد است اما تعداد دستگاه‌های رادیولوژی کم است.
رئیس انجمن رادیولوژی با بیان اینکه تامین و نگهداری تجهیزات به ارز وابسته است، گفت: تغییرات نرخ ارز سبب بروز مشکلاتی برای تامین و نگهداری تجهیزات در بخش دولتی و خصوصی شده است. افزایش قیمت دستگاهای تصویربرداری را تجربه می‌کنیم؛ به طور مثال، قیمت یک دستگاه MRI حدود پنج میلیارد بود اما افزایش قیمت‌ها به نحوی است که قیمت یک قطعه به ۱۰ میلیارد تومان رسیده است.
او درباره نقش سی‌تی اسکن در تشخیص بیماران مبتلا به کووید-۱۹ در دوران پاندمی کرونا گفت: دوران پاندمی کرونا، پیش از اینکه کیت تشخیص کرونا در اختیار داشته باشیم از سی‌تی اسکن برای تشخیص ابتلای افراد به کووید استفاده می‌کردیم.
او با بیان اینکه بیمارستان‌های دولتی با تعرفه‌های پایین خدمات تصویربرداری امکان خرید تجهیزات با قیمت‌های ارزی را ندارند، افزود: وقتی قرار است دستگاهی با ارز خریداری شود اما تعرفه خدمات آن متناسب با قیمت واقعی تجهیزات تعیین نشده باشد، عملاً امکان سرمایه‌گذاری برای نوسازی و نوآوری از بین می‌رود. در شرایط فعلی تلاش می‌کنیم با استفاده از همین دستگاه‌های موجود، ارائه خدمات را ادامه دهیم، اما وزارت بهداشت باید به این مسئله توجه جدی داشته باشد.
رئیس انجمن رادیولوژی با بیان اینکه تخصیص عادلانه تجهیزات در مناطق مختلف کشور ضرورت دارد، تصریح کرد: توزیع دستگاه‌ها و تجهیزات طی سال‌های گذشته در مناطق محروم و به‌ویژه مناطق مرزی افزایش یافته است؛ در حال حاضر، برخی مراکز دانشگاهی و آموزشی با کمبود تجهیزات به‌روز مواجه هستند؛ به نحوی که بعضی از این مراکز از نظر برخورداری از تجهیزات پیشرفته، وضعیت نامناسب‌تری نسبت به برخی شهرهای مرزی دارند.
رئیس انجمن رادیولوژی گفت: بر این باور هستم باید سطح‌بندی و اولویت‌بندی مشخصی برای توزیع تجهیزات انجام شود. مراکز دانشگاهی که مسئولیت ارائه خدمات تخصصی و آموزشی را برعهده دارند، باید متناسب با مأموریت خود تجهیزات مناسب‌تری دریافت کنند. در نهایت، دستگاه باید در جایی مستقر شود که هم بیمار و هم پزشک متخصص حضور داشته باشند و مردم بتوانند خدمات متناسب و باکیفیت دریافت کنند. این موضوع بخشی از عدالت اجتماعی در حوزه سلامت است. باید یک سیستم یکپارچه از اساتید دانشگاهی برای گزارش‌دهی، تفسیر تصاویر و ارائه مشاوره‌های تخصصی و نظر دوم ایجاد شود؛ سیستمی که در حال حاضر به شکل مطلوب وجود ندارد.
او درباره استفاده از هوش مصنوعی توضیح داد: تمام افراد، اهمیت هوش مصنوعی در توسعه کشورها و پیشرفت ابزارهای علمی، آموزشی و فناوری را درک می‌کنند، اما در این زمینه با نوعی گسستگی میان دانشگاه و صنعت مواجه هستیم. باید پیوند موثرتر میان دانشگاه و صنعت به‌ویژه رشته‌های پزشکی و مهندسی ایجاد شود.
صانعی ادامه داد: این ارتباط می‌تواند به اشتغال هر دو گروه، به‌ویژه فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی، کمک کند. ما نیازهای مشخصی در حوزه سلامت داریم و متخصصان مهندسی میتوانند برای رفع این نیازها زیرساخت ایجاد کنند، راهکار ارائه دهند و محصول تولید کنند. محصولی که قرار است وارد بازار کار شود، باید بتواند نیاز واقعی یک رادیولوژیست، متخصص یا سایر فعالان حوزه درمان را برطرف کند؛ در غیر این صورت، تولید مقاله به‌تنهایی فایده‌ای ندارد و منابع هدر می‌رود.
رئیس انجمن رادیولوژی ایران گفت: باید یک نهاد مشخص در وزارت بهداشت، معاونت علمی و فناوری یا نهاد ریاست‌جمهوری مسئولیت راهبری این حوزه را برعهده بگیرد. نخستین قدم این متولی باید آموزش باشد؛ چراکه در حال حاضر حتی در برنامه آموزشی رشته‌های تخصصی نیز آموزش‌های لازم در زمینه هوش مصنوعی وجود ندارد و ممکن است بسیاری از پزشکان با ابزارهای ساده این حوزه آشنا نباشند.
رئیس انجمن رادیولوژی ایران با بیان اینکه کشور از ظرفیت داده‌های پزشکی قابل توجهی برخوردار است، اظهار کرد: مجموعه داده‌های پزشکی ارزشمندی در کشور وجود دارد که باید به‌درستی جمع‌آوری، دسته‌بندی و ساماندهی شوند.
صانعی طاهری در ادامه درباره خیرین سلامت نیز گفت: به طور معمول، خیرین در حوزه درمان سرطان سرمایه‌گذاری و برای ساخت مراکز پرتودرمانی و شیمی‌درمانی اقدام می‌کنند که این اقدامات بسیار ارزشمند است؛ کمتر دیده‌ام که خیرین در حوزه پیشگیری سرمایه‌گذاری کنند. اگر در حوزه پیشگیری و آموزش استفاده از هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری شود، می‌توان با تعداد کمتری از موارد جدید سرطان در سال‌های آینده مواجه شد.
رئیس انجمن رادیولوژی با اشاره به امکان درمان کامل برخی سرطان‌ها در صورت تشخیص زودهنگام اظهار کرد: تشخیص زودهنگام برای سرطان پستان می‌تواند به درمان و بهبودی کامل منجر شود. بنابراین، نباید اجازه دهیم مادر خانواده که محور و تکیه‌گاه اصلی خانواده است، به دلیل نبود امکانات مناسب و تأخیر در تشخیص، دچار آسیب شود. تحقق این هدف به هماهنگی و انسجام میان دستگاه‌های مختلف نیاز دارد؛ موضوعی که متأسفانه در بسیاری از حوزه‌ها با مشکل مواجه است و نهادهای مختلف به‌صورت موازی فعالیت می‌کنند، بدون آنکه تحت یک برنامه واحد و هدفمند قرار داشته باشند.
او درباره پیامدهای دیرکردهای بیمه‌هادر پرداخت تعهدات بیمه‌ای به ایسنا گفت: تاخیر طولانی برای پرداخت مطالبات بیمه‌ای سبب بروز مشکلاتی شده است. تجهیزات تصویربرداری برخی بیمارستان‌های دولتی به دلیل نبود منابع مالی از چرخه خدمت خارج شده‌اند. هنگامی که یک دستگاه خراب می‌شود، مرکز برای تعمیر یا جایگزینی آن به نقدینگی نیاز دارد، اما با شرایط فعلی تامین این منابع بسیار دشوار است. به طور مثال، بیمارستان شهدای تجریش برای تعمیر یک دستگاه با محدودیت مالی مواجه بود.
صانعی طاهری در پاسخ به پرسشی درباره امکان درخواست مستقیم خدمات رادیولوژی و سونوگرافی از سوی بیماران اظهار کرد: بیمار یا مراجعه‌کننده در تمام نقاط دنیا می‌تواند برای انجام برخی خدمات اقدام کند، اما مسئله این است که اگر فردی بخواهد بدون ارجاع پزشک و بدون پوشش بیمه، برای مثال MRI انجام دهد، باید هزینه بسیار زیادی پرداخت کند.
وی افزود: روند معمول ارجاع از سوی پزشک بالینی و درمانگر به سمت رشته رادیولوژی است. همچنین برخی افراد در موارد بدون درخواست پزشک برای انجام تصویربرداری مراجعه می‌کند؛ در چنین شرایطی، پیگیری و ارزیابی درمانی مشخصی وجود ندارد و طبیعتاً بیمه نیز هزینه آن را تقبل نمی‌کند. این موارد بسیار نادر و غیرشایع است و آنچه در نظام سلامت جریان دارد، عمدتاً بر اساس ارجاع پزشک انجام می‌شود.
رییس انجمن رادیولوژی با اشاره به اختلاف‌نظرهای پزشکی در فرآیند درمان گفت: اختلاف‌نظر میان پزشکان در حوزه‌های مختلف وجود دارد. ممکن است دو جراح مغز و اعصاب درباره بیماری که دچار دیسک کمر شده است، نظرات متفاوتی داشته باشند؛ یک پزشک جراحی را توصیه کند و پزشک دیگر مصرف دارو و استراحت را مناسب بداند. در حوزه قلب نیز ممکن است بیماری برای دریافت نظر دوم به پزشک دیگری مراجعه کند و پزشک دوم درباره دارو یا روش درمانی پیشنهادی، نظر متفاوتی داشته باشد. این اختلاف‌نظرها در حوزه تصویربرداری نیز ممکن است اتفاق بیفتد.
او درباره پوشش بیمه‌ای خدمات گفت: حدود ۷۰ درصد هزینه خدمات در مراکز تصویربرداری از طریق بیمه‌ها پوشش داده می‌شود و این در واقع نوعی یارانه‌ای است که مراکز تصویربرداری و همکاران ما به مردم ارائه می‌کنند؛ چراکه خدمت را امروز به‌صورت نقدی ارائه می‌دهند، اما ممکن است هزینه آن را حدود ۱۰ ماه بعد از بیمه دریافت کنند.
صانعی طاهری با اشاره به افزایش هزینه ملزومات مصرفی مراکز تصویربرداری اظهار کرد: هزینه بسیاری از اقلام مصرفی به‌شدت افزایش یافته است. به طور مثال، کاورهای مورد استفاده در سونوگرافی‌های مداخله‌ای و برخی خدمات دیگر، ملحفه و لباس یک‌بارمصرف گران شده‌اند. حتی اقلام ساده‌ای مانند دستمال کاغذی، ژل سونوگرافی و ملزومات مربوط به تصویربرداری نیز هزینه‌هایی دارند که باید در محاسبات اقتصادی مراکز لحاظ شوند.
به گزارش ایسنا؛ دکتر بابک صلواتی‌پور - عضو کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان وزارت بهداشت نیز در این نشست خبری اظهار کرد: رادیولوژی به عنوان چشم علم پزشکی شناخته می‌شود و هیچ عرصه‌ای در حوزه تشخیصی وجود ندارد که به نحوی با این رشته ارتباط نداشته باشد.
او درباره ساختار فیزیکی بخش‌های رادیولوژی توضیح داد: بخش‌های رادیولوژی اغلب بیمارستان‌های کشور در زیرزمینی واقع شده‌اند. اگرچه رادیولوژی در حوزه درمان بسیار نقش دارد، اما توسط بیماران دیده نمی‌شود. این در حالی است که نقش رادیولوژی در حوزه تشخیص بسیار مهم است؛ به نحوی که اشتباه کردن در حوزه تشخیص یک بیماری منجر به اختلال در زندگی یک بیمار می‌شود.
عضو کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان وزارت بهداشت ادامه داد: جایگاه رادیولوژی در گذشته به نحوی بود که به وسیله آن به تشخیص می‌رسیدیم اما با رادیولوژی مداخله‌ای طی این روزها مواجه هستیم. به عبارت دیگر، رادیولوژی به درمان وارد شده و می‌تواند عوارض بیماری را کاهش دهد.
عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه نیروی انسانی و تجهیزات در حوزه رادیولوژی مهم است، توضیح داد: هرچقدر تجهیزات به‌روزی داشته باشیم اما نیروی انسانی ماهر نداشته باشیم، نتیجه مثبتی برای فرایند نخواهیم داشت.
صلواتی‌پور درباره تعداد دستگاه‌های تصویربرداری و تجهیزات در مراکز درمانی تابعه وزارت بهداشت گفت: در ارتباط با دستگاه‌ها و تجهیزات دانشگاه‌های علوم‌پزشکی با لحاظ مناطق کم‌برخوردار باید گفت ۵۶۰ دستگاه سی‌تی اسکن در مراکز درمانی وزارت بهداشت در اختیار داریم که معادل ۶.۵ به ازای یک میلیون نفر است. همچنین ۲۰۶ دستگاه MRI در اختیار داریم که این نسبت معادل ۲.۴ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر است.
او با بیان اینکه از آمار جهانی عقب‌تر است، توضیح داد: اگرچه آمار دقیقی از مراکز خصوصی نداریم؛ اما آمار کلی درباره سی‌تی اسکن نشان می‌دهد حدود ۱۱ دستگاه در بخش خصوصی و دولتی به ازای هر یک میلیون نفر داشته باشیم. این میزان در اتحادیه اروپا و آمریکای شمالی به ترتیب ۲۶ و ۴۶ دستگاه است.
او با بیان اینکه لیست انتظار MRI در کشورهای پیشرفته حدود چند ماه است، گفت: با وجود لیست دستگاه‌های تصویربرداری، صف انتظار MRI برخی کشورهای پیشرفته چندین ماه است اما در کشور ما فاصله زمانی بسیار کوتاه است.
صلواتی‌پور درباره عدم توازن میان هزینه‌ها و تعرفه‌ها گفت: میان هزینه‌ها و تعرفه‌ها تطابق وجود ندارند؛ هزینه را به صورت دلاری پرداخت می‌کنیم اما تعرفه‌ها را به صورت ریالی دریافت می‌کنیم. این موضوع سبب می‌شود مراکز ارائه کننده خدمت نتوانند به فعالیت‌شان ادامه دهند.
او درباره افزایش نرخ ارز توضیح داد: افزایش نرخ ارز، یکی از مشکلاتی است که با آن مواجه هستیم. هنگامی که وارد وزارت بهداشت شدیم، می‌توانستیم ۱۰۰ دستگاه با بودجه‌ای که در اختیار داشتیم، خریداری کنیم اما این عدد در بازه زمانی کنونی به زیر ۱۰ رسیده است. افزایش نرخ ارز، چالش زیادی ایجاد کرده است.
عضو کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان وزارت بهداشت درباره سیاست وزارت بهداشت گفت: سیاست وزارت بهداشت در یک بازه زمانی به این نحو بود که نسبت به نوسازی دستگاه‌ها اقدام می‌کرد؛ اما دغدغه کنونی این است که دستگاه‌های فعلی را حفظ کنیم.
او ادامه داد: سختی در مسیر واردات تجهیزات و قطعات وجود دارد. این موضوع، نیازمند همدلی و همکاری سایر ارگان‌ها در تامین منابع مورد نیاز وزارت بهداشت است تا در روند ارائه خدمت به مشکل نخورد.
او با بیان اینکه علم رادیولوژی فقط تشخیص بیماری نیست، گفت: متاسفانه، غربالگری در نظام سلامت مغفول مانده است؛ رادیولوژی می‌تواند پیش از بروز بیماری به تشخیص کمک کند؛ به طور مثال، امکان تشخیص به شکل مشخص درباره سرطان پستان وجود دارد. هنگامی که خود بیمار متوجه بیماری می‌شود، هزینه‌های زیادی به او تحمیل می‌شود اما با تشخیص پیش از بروز این هزینه‌ها به شدت کاهش پیدا می‌کند. همچنین مساله هوش مصنوعی را داریم؛ باید درک کنیم که یک دستیار است و می‌تواند سرعت تشخیص را برای پزشکان بیشتر کند.
او درباره پذیرش رزیدنت رادیولوژی نیز گفت: میزان پذیرش دستیار افزایش یافته و این میزان جذب با تعداد اعضای هیات‌علمی، تجهیزات و امکانات موجود منطبق نیست. مردم از این موضوع صدمه می‌بینند.
او در پاسخ به پرسش ایسنا درباره مطالبات بیمه‌ای گفت: میزان عقب‌ماندگی پرداخت مطالبات حدود ۱۰ ماه است. اگرچه آمار دقیقی درباره تعطیلی مراکز به دلیل مطالبات بیمه‌ای نداریم اما موضوعی محتمل است. مراکز درمانی خصوصی و دولتی به نقدینگی نیاز دارند؛ به طور مثال تامین تیوپ برخی دستگاه‌ها به نقدینگی نیاز دارد و شاید با توجه به میزان خدماتی که مراکز دولتی ارائه می‌دهند باید دوبار در سال تعویض شود. اما مشکلات نقدینگی سبب شده که برخی دستگاه‌های بخش دولتی از چرخه خدمت خارج شود.
او گفت: سیاست وزارت بهداشت درباره بیمارستان‌های ارجاعی به این نحو بود که دستگاه‌های پشتیبان به‌کار می‌گرفت؛ یعنی چندین دستگاه در یک مرکز وجود دارد.
اعضای هیات مدیره انجمن رادیولوژی ایران، با انتقاد از تداخلات بین‌رشته‌ای در حوزه تصویربرداری تاکید کردند باید از مداخله منجر به اخذ تعرفه در حوزه‌های غیرتخصصی جلوگیری شود. این تداخلات علاوه بر کاهش کیفیت خدمات، هزینه‌های بیشتری به بیماران تحمیل می‌شود.
همشهری آنلاین – مریم سرخوش: رادیولوژی به‌عنوان چشم بینای نظام سلامت، نقشی اساسی در تشخیص و حتی درمان بسیاری از بیماری‌ها دارد؛ اما این حوزه در ایران با چالش‌هایی از جمله گرانی تجهیزات و قطعات، افزایش نرخ ارز، ناهماهنگی تعرفه‌ها با هزینه‌های واقعی، کمبود دستگاه‌های تصویربرداری و مشکلات اقتصادی مراکز ارائه‌دهنده خدمات روبه‌روست. فعالان این حوزه هشدار می‌دهند که ادامه این شرایط می‌تواند نگهداری تجهیزات موجود و تداوم ارائه خدمات را با مشکل مواجه کند؛ آن هم در شرایطی که آمارها از فاصله قابل توجه ایران با کشورهای توسعه‌یافته در تعداد دستگاه‌های تصویربرداری حکایت دارد.
مرتضی صانعی‌طاهری، استاد رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رئیس انجمن رادیولوژی ایران در نشست خبری روز جهانی رادیولوژی که امروز در وزارت بهداشت برگزار شد، درباره وضعیت نیروی انسانی این حوزه گفت: در حال حاضر حدود ۵ هزار رادیولوژیست در کشور فعالیت می‌کنند که نیمی از آنها زنان هستند. همچنین بیش از ۲۰ دانشگاه علوم پزشکی در کشور در تربیت دستیار رادیولوژی مشارکت دارند.
به گفته او، تعداد ورودی‌های دستیاری رادیولوژی امسال با افزایش ۱۲ درصدی طبق مصوبه مجلس از ۳۰۰ نفر به ۳۵۰ نفر رسیده است؛ رقمی که به اعتقاد او بیش از نیاز فعلی کشور است و می‌تواند بازار کار فارغ‌التحصیلان را با چالش مواجه کند.
رئیس انجمن رادیولوژی ایران با اشاره به مصوبه مجلس برای افزایش ظرفیت پذیرش دستیاران در دو سال آینده گفت: وزارت بهداشت با این افزایش موافق نیست؛ چراکه زیرساخت‌های آموزشی، تعداد اعضای هیأت علمی و امکانات دانشگاه‌ها متناسب با این رشد توسعه پیدا نکرده است.
او با تأکید بر ضرورت حفظ کیفیت آموزش رادیولوژی افزود: تربیت متخصص در این رشته به چهار سال آموزش نیاز دارد و نمی‌توان با دوره‌های چندروزه یا یک‌ماهه، جایگاه تخصصی رادیولوژیست را برای انجام اقدامات تشخیصی در نظر گرفت. تداخلات بین‌رشته‌ای در سال‌های اخیر نیز از جمله مشکلات این حوزه بوده که هم می‌تواند کیفیت خدمات را کاهش دهد و هم هزینه‌های بیشتری به بیمار تحمیل کند.
این متخصص تاکید کرد: مداخله در حوزه پزشکی قوانینی دارد. هرگونه مداخله غیرتخصصی در یک رشته ممنوع است. اما اکنون به ویژه در بحث سونوگرافی شاهد این مداخلات هستیم. به ویژه از زمانی که سونوگرافی‌های دستی وارد کشور شدند و این مداخلات را افزایش دادند.
صانعی‌طاهری با اشاره به وابستگی بالای رشته رادیولوژی به ارز گفت: هم خرید تجهیزات و هم نگهداری و تأمین قطعات آنها به منابع ارزی نیاز دارد. افزایش نرخ ارز از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان و احتمال افزایش دوباره آن، بخش‌های دولتی، آموزشی و خصوصی را با مشکلات جدی مواجه کرده است.
او ادامه داد: تعرفه‌ها نسبت به گذشته افزایش مناسبی داشته‌اند، اما همچنان تناسبی میان هزینه‌های واقعی مراکز و تعرفه دریافتی وجود ندارد. گاهی قیمت یک قطعه به چند میلیارد تومان می‌رسد و برای نوسازی دستگاهی که پیش‌تر با حدود ۵ میلیارد تومان خریداری شده، باید هزینه سنگینی پرداخت شود.
به گفته رئیس انجمن رادیولوژی ایران، این شرایط حتی امکان تأسیس مراکز تصویربرداری را برای جوانان فارغ‌التحصیل این رشته دشوار کرده؛ چراکه هزینه خرید و نگهداری تجهیزات بسیار بالاست.
او همچنین با اشاره به اهمیت آمادگی تجهیزاتی نظام سلامت عنوان کرد: توزیع دستگاه‌های سی‌تی‌اسکن در کشور در دوران کرونا به تشخیص به‌موقع بیماران کمک کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد دسترسی به تجهیزات تصویربرداری تا چه اندازه در مدیریت بحران‌های سلامت اهمیت دارد.
بابک صلواتی‌پور، عضو حقوقی کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز با تأکید بر نقش محوری رادیولوژی در نظام سلامت گفت: هیچ حوزه‌ای در تشخیص بیماری‌ها وجود ندارد که به‌نوعی با رادیولوژی ارتباط نداشته باشد. اگرچه رادیولوژیستها بیشتر زمان خود را پشت مانیتور می‌گذرانند، اما نتیجه کار آنها مستقیماً بر زندگی بیماران تأثیر می‌گذارد و یک اشتباه تشخیصی می‌تواند پیامدهای جدی برای بیمار داشته باشد.
او با اشاره به آمار تجهیزات تصویربرداری در مراکز درمانی وزارت بهداشت اظهار کرد: در حال حاضر ۵۶۰ دستگاه سی‌تی‌اسکن در مراکز درمانی وابسته به وزارت بهداشت فعال است که معادل حدود ۶.۵ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت می‌شود. با احتساب مراکز خصوصی، این رقم در مجموع کشور به حدود ۱۱ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر می‌رسد.
به گفته صلواتی‌پور، این شاخص در اتحادیه اروپا ۲۶ دستگاه و در آمریکای شمالی ۴۶ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر است. در برخی کشورهای توسعه‌یافته نیز این نسبت به حدود ۱۰۰ دستگاه می‌رسد.
او درباره وضعیت دستگاه‌های MRI نیز گفت: در حال حاضر ۲۰۶ دستگاه MRI در مراکز وابسته به وزارت بهداشت فعال است که معادل حدود ۲.۴ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت می‌شود. این آمار نشان‌دهنده کمبود تجهیزات در کشور و ضرورت دسترسی به نسل‌های جدید دستگاه‌های تصویربرداری است.
عضو کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان با اشاره به ناهماهنگی میان هزینه تجهیزات و تعرفه خدمات تصویربرداری گفت: یک دستگاه MRI حدود یک میلیون دلار قیمت دارد، اما هزینه‌ای که در بخش دولتی برای انجام این خدمت دریافت می‌شود، در مقایسه با هزینه‌های جهانی بسیار پایین است.
او با مقایسه هزینه MRI در ایران و آمریکا افزود: در آمریکا هزینه یک MRI حدود ۲ هزار دلار است، در حالی که در بخش دولتی ایران، این خدمت بدون پوشش بیمه‌ای حدود یک میلیون تومان، معادل ۴ دلار، هزینه دارد. در واقع دستگاه را با قیمت دلاری خریداری می‌کنیم، اما تعرفه خدمات را به ریال دریافت می‌کنیم. نکته مهم این که با وجود تمام این چالش‌ها، لیست انتظار برخی کشورهای پیشرفته در ام‌آرآی چندین ماه است اما در ایران از تشخیص تا دریافت خدمات این حوزه فاصله زمانی بسیار کوتاه است.
البته به گفته صلواتی‌پور، با این شرایط، مراکز ارائه‌دهنده خدمات تصویربرداری پس از مدتی توان ادامه فعالیت نخواهند داشت. افزایش نرخ ارز نیز قدرت خرید تجهیزات برای وزارت بهداشت را به‌شدت کاهش داده است؛ به‌طوری که زمانی با بودجه موجود امکان خرید ۱۰۰ دستگاه وجود داشت، اما اکنون این رقم به کمتر از ۱۰ دستگاه رسیده است.
او با بیان اینکه در گذشته سیاست وزارت بهداشت نوسازی تجهیزات تصویربرداری بود، تأکید کرد: اکنون اولویت به حفظ و نگهداری دستگاه‌های موجود تغییر کرده است. محدودیت‌های واردات تجهیزات و قطعات نیز می‌تواند در ادامه روند خدمت‌رسانی مشکلات جدی ایجاد کند و تأمین منابع مورد نیاز برای حفظ این تجهیزات ضروری است.
صلواتی‌پور با اشاره به نقش رادیولوژی در غربالگری بیماری‌ها گفت: رادیولوژی صرفاً برای تشخیص بیماری پس از بروز علائم نیست، بلکه می‌تواند پیش از ظهور بیماری نیز به شناسایی آن کمک کند. غربالگری در نظام سلامت همچنان مغفول مانده است؛ در حالی که در حوزه‌هایی مانند سرطان پستان می‌توان با تشخیص زودهنگام، هزینه‌های درمان را به‌شدت کاهش داد.
او همچنین درباره هوش مصنوعی در رادیولوژی گفت: باید هوش مصنوعی را به‌عنوان یک دستیار در نظر گرفت که می‌تواند سرعت تشخیص پزشکان را افزایش دهد، نه جایگزینی برای تخصص و تصمیم‌گیری رادیولوژیستها.
این استاد دانشگاه با اشاره به افزایش تداخلات بین‌رشته‌ای در حوزه تصویربرداری گفت: انجام اقدامات تشخیصی مانند سونوگرافی از سوی افرادی که صلاحیت علمی و تخصصی لازم را ندارند، می‌تواند بیمار را با هزینه‌های اضافی مواجه کند. در چنین شرایطی ممکن است بیمار ناچار شود برای تشخیص دقیق‌تر دوباره به مراکز تخصصی رادیولوژی مراجعه کند.
او بر ضرورت نظارت جدی‌تر و مشخص شدن حدود صلاحیت‌های تخصصی تأکید کرد و گفت: کیفیت تجهیزات به‌تنهایی برای ارائه خدمات مناسب کافی نیست و نیروی انسانی ماهر نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. اگر بهترین تجهیزات در اختیار افراد فاقد مهارت کافی قرار بگیرد، نتیجه مطلوبی حاصل نخواهد شد.
صلواتی‌پور با تاکید بر اینکه باید از هر گونه مداخله منجر به تعرفه جلوگیری شود، عنوان کرد: قرار بود دستگاه‌های سونوگرافی در سایر همکاران بدون اخذ تعرفه و با هدف تشخیصی استفاده شود اما اکنون به شکل دریافت وجه شده و تخلف است.
