قابل توجه همکاران رادیولوژیست

ketab3

آدرس کانال تلگرام انجمن رادیولوژی ایران

T.me/IranianSocietyofRadiology

سخنی در باره اخلاق پزشکی

سخنی در باره اخلاق پزشکی

               

محمود برفه ای

عضو هیات مدیره انجمن رادیولوژی ایران

بنا بر تعریف اخلاق پزشکی عبارت است از اصول و قواعد اخلاقی که ارزش ها و قضاوت ها در حوزه ی پزشکی را شامل می شود.

در طول تاریخ اخلاق با پزشکی همزاد و عجین بوده و معروف ترین نمونه ی تاریخی آن سوگند نامه ی بقراط می باشد. در قرن پنجم میلادی فرمول کومیتیس در زمان سلطنت شاه تئودور نوشته شد. در قرون وسطی پزشک مسلمان اسحاق ابن علی رهاوی کتاب اعمال و رفتار یک پزشک را نوشت که اولین کتاب اختصاصی مربوط به اخلاق پزشکی می باشد. هم چنین در این مورد از محمد بن زکریای رازی و ابن سینا مطالبی به جا مانده است. اولین درس اخلاق پزشکی مدرن در سال میلادی1794 در انگلیس توسط توماس پروسیوال جزو دروس پزشکی قرار گرفت و در سال 1815 دوره ی اجباری کارآموزی و تعیین صلاحیت رسمی داروسازان تصویب شد.(آغاز مقررات حرفه ی پزشکی در کشور انگلیس).

از دهه ی 1960به طور گسترده و فراگیر اصول و اخلاق پزشکی به صورت یک درس مجزا در دوران تحصیل پزشکی گنجانده شد.

معیار ها و ارزش ها در اصول اخلاق پزشکی: چارچوب رایج در اصول اخلاق پزشکی به کار گیری اصول 5 گانه زیر می باشد:

  1. بیمار حق دارد روش درمان خود را انتخاب یا از آن امتناع کند.
  2. عملکرد پزشک باید در مجموع به نفع و سود بیمار باشد.
  3. توزیع منابع بهداشتی- درمانی در جامعه و افراد عادلانه باشد.
  4. شان و حرمت افراد تحت درمان رعایت گردد.
  5. راست گویی و صداقت درمانگر و مفهوم رضایت آگاهانه ی بیمار رعایت گردد.

هما ن طور که می بینیم سود رسانی (شفا و درمان) اولین و مهم ترین ارزش و معیار اصول اخلاق پزشکی است.

طبق نظر کلی و قبول شده تلاش هایی همچون جراحی زیبایی(به جز مواردی مانند ترمیم ناهنجاری ها مانند شکاف کام یا عوارض سوختگی) و پیش گیری از بارداری و اتانازی در این حوزه قرار نمی گیرد

باید در نظر داشت توجه به فعل اخلاقی یک حرفه ( اخلاق حرفه ای ) نیازمند یک فضای اخلاقی در کل جامعه بوده و از ان جدا نیست.

هرفرد از جمله یک پزشک در" محیط 360 درجه" زیست میکند. زیست اخلاقی افراد تحت تاثیر معیار های معیشتی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی می باشد. همه ی حرفه مندان حاضر در محیط 360 درجه در قبال حقوق سایرین مسئولیت متقابل دارند . تاریخ و تجربه ثابت کرده در هر حال و هر زمان پزشکان دربالاترین درجات مسئولیت پذیری "محیط 360 درجه زیست اخلاقی" جامعه خودقرار می گیرند ودر فراز و فرودهای زیست اخلاقی جامعه خود بطور نسبی از سایر کنشگران و حرفه مندان جامعه سالم تر و اخلاق مدار تر عمل می کنند.

خدمات سلامت و پزشکی ذاتا اخلاقی است زیرا تلاش در حفظ سلامت جامعه و افراد خود یک" خیر به ذات" است. وقتی کار پزشکی با سجایای اخلاقی عجین می شود پزشک نام حکیم می گیرد همان طور که در جوامع سنتی بسیار رسم و معمول بوده است.

هرم جمعیتی هر حرفه دارای 4 لایه می باشد:

اولین و سطحی ترین لایه ،سطح کاربران است که در پزشکی ،خدمات حرفه ی سلامت را ارائه می کنند. در سطوح بالاتر به ترتیب فناوران و دانشمندان و در راس آن ها فیلسوفان حرفه قرار دارند. در قدیم پزشکانی همچون زکریای رازی و ابن سینا دارای مشخصات تمام سطوح و فی الواقع فیلسوف پزشکی بودند. اکنون با توجه به سرعت و شتاب تولید علم و روند رو به تزاید مادی گرایی ، معیار های فلسفه پزشکی درتمام جوامع بسیار کمرنگ و کمیاب شده است.

در کشور ما بیش از 50 دانشگاه علوم پزشکی وجود دارد .تقریبا در تمامی رشته ها اخلاق ، جزو دروس عمومی می باشد. شورای عالی اخلاق پزشکی در وزارت بهداشت و گروه اخلاق در فرهنگستان علوم پزشکی و کمیته های اخلاق در بیمارستان ها و تمام ارکان وابسته به وزارت بهداشت بطور کم فروغ و نمادین وجود دارد البته بدون تاثیر محسوس و بدون هدف و ضمانت اجرایی خاص .چرا چنین است؟

متاسفانه در حال حاضر کل جامعه ما در مبحث اخلاق، رویکرد سیستمی و عملیاتی منسجم و تعریف شده ندارد در حالی که دیدگاه و بررسی همه جانبه به مقوله اخلاق ضروری است . به لحاظ غریزی و روانشناسی انسان ها بر اساس نگرشی که از افراد دیگر دارند رفتار و تعامل می کنند . رویکرد سیستمی به اخلاق یعنی اصلاح نگرش افراد ، یعنی آموزش حقوق مدنی افراد ، یعنی رعایت حرمت انسانی حتی در کوچک ترین ابعاد ان ، یعنی افزایش روحیه مسئولیت پذیری .یعنی نهادینه کردن عدالت و انصاف .

شرط اول رعایت اخلاق و تعامل مثبت ، داشتن نگاه خوب به دیگران است . این نگاه در محیط 360 درجه ما آسیب دیده و قطعا رابطه پزشک و بیمار نیز (به خصوص با برخی سیاست های اشتباه پیشین وزارت بهداشت) بی تاثیر نبوده است .

مهمترین عنصری که ممکن است قداست و اخلاق مداری جامعه پزشکی را تحت تاثیر قرار دهد رابطه مالی بین پزشک و بیمار است و این وظیفه دولت و بیمه های درمانی است که آن را اصلاح کنند .این مهم ظاهرا به لحاظ کمبود بودجه فعلا امکان پذیر نیست.

در حوزه اخلاق در جامعه ، نیاز به نقشه راه میان مدت ( مثلا 10 ساله )وجود دارد . ،آسیب شناسی و برنامه ریزی کارشناسانه و نگاه همه جانبه و بی پروا به مسئله اخلاق در خانواده ،مدرسه ،جامعه ،ادارات ، و تمام زیر مجموعه های قوای سه گانه کشور مورد نیاز است .

در مورد اخلاق پزشکی در حال حاضر شایسته است وزارت بهداشت از خودش شروع کند و انصاف و عدالت و سلامت رویه و اخلاق مداری را به طور عملی ، با اموزش های مستقیم و غیر مستقیم به کنشگران متبوعش اموزش و اشاعه دهد . اعتماد به نفس و مثبت اندیشی القا کند و این واقعیت دو طرفه را تبلیغ و ترویج کند :

1 -خدمات جامعه پزشکی سرمایه های ملی است که شهروندان و جامعه به ان احتیاج دارند 2-خدمات جامعه پزشکی مقدس است و با هیچ معیار و ارزش مادی قابل قیاس نیست.

فرهنگ سازی دو واقعیت کلیدی فوق نه تنها باعث ارتقاء روابط و بینش دو طرفه پزشک - بیمار می شود ،بلکه می تواند به الگویی مناسب برای آحاد جامعه مبدل شود .                         

از طرف دیگر رفتار و عملکرد کلیه پرسنل و کادر پزشکی و پیراپزشکی و حتی منشی مطب و بیمارستان ها نیز باید در مقوله اخلاق پزشکی مورد توجه جدی قرار گیرد.

بحث نظارت حساس و دقیق و در عین حال منصفانه و برخورد متناسب و غیر انتخابی با فرد یا سیستم متخلف به طوری که رابطه "پزشک و بیمار" و" پزشک و وزارت "تخریب نشود به طور جدی دنبال شود.

پزشک و بیمار و متولیان سلامت کشور ، رسانه و داورها و .... نسبت به یکدیگر انصاف را رعایت کنند.

اکنون با توجه به شرایط نامناسب زیست اخلاقی جامعه این ضرورت بیش از گذشته احساس میشود که متولیان جامعه پزشکی شامل وزارت بهداشت ، سازمان نظام پزشکی ،مجمع انجمن های علمی و کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به هر ترتیب ممکن ، با سازو کار واقعی و عملی در مورد حفظ و گسترش روحیه اخلاق مدار در جامعه پزشکی کشور و رفع مشکلات موجود فرهنگ سازی و اقدامات جدی و عاجل بعمل آورند .

در همین رابطه نگارنده مطلبی تحت عنوان میثاق رادیولوژِی نوشته که درخبرنامه قبلی، برخی جراید و رسانه ها منعکس گردیده و در آن به برخی راهکارها اشاره شده است .

                                                                           

                                                                                                                       

                                                                                                           

اخبار عمومی

مراکز رادیولوژی در آستانه ورشکستگی

مراکز رادیولوژی در آستانه ورشکستگی

دکتر حسین کرمپور نایب رئیس انجمن رادیولوژی ایران ب...
مراکز رادیولوژی کشور در شرف ورشکستگی قرار گرفته اند

مراکز رادیولوژی کشور در شرف ورشکستگی قرار گرفته اند

عضو هیات مدیره انجمن رادیولوژی ایران، ضمن تشریح خط...
دفاعیه انجمن برای پرونده سازمان تعزیرات حکومتی - 92/3/4

دفاعیه انجمن برای پرونده سازمان تعزیرات حکومتی - 92/3/4

رئیس محترم شعبه 55 سازمان تعزیرات حکومتی تهرا...
نتایج انتخابات هیات مدیره شرکت تعاونی رادیولوژیست های ایران

نتایج انتخابات هیات مدیره شرکت تعاونی رادیولوژیست های ایران

انتخابات هیات مدیره شرکت تعاونی رادیولوژیست های ای...
برگزاری مجمع عمومی و انتخابات هیات مدیره شرکت تعاونی رادیولوژیست های ایران

برگزاری مجمع عمومی و انتخابات هیات مدیره شرکت تعاونی رادیولوژیست های ایران

برگزاری مجمع عمومی و انتخابات هیات مدیره شرکت تعاو...
نتایج نظر سنجی برگزاری کنگره سی و سوم

نتایج نظر سنجی برگزاری کنگره سی و سوم

طبق روال دوره های قبل پس از برگزاری کنگره رادیولوژ...
سخنی در باره اخلاق پزشکی

سخنی در باره اخلاق پزشکی

سخنی در باره اخلاق پزشکی     &...
اطلاعیه عضویت در هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی

اطلاعیه عضویت در هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی

همكارمحترم با توجه به اهميت حضور و كانديد شدن در ا...

کیس هفته